ปราสาทหินเขาพนมรุ้ง บุรีรัมย์

POSTED BY TRAVELBARADMIN | Wednesday, September 22, 2021 - 18:27

ฉาก MV บ้านเกิดน้องลิซ่า ลาลิษา มโนบาล นักร้องชาวไทยที่ไปแจ้งเกิดที่เกาหลี แล้วมีชื่อเสียงโด่งดังไปทั่วโลก ในการโซโลเพลงเป็นครั้งแรกของเธอ เมื่อเดือนกันยายน 2564 ได้จำลองรูปลักษณ์บางส่วนของปราสาทเขาพนมรุ้ง สร้างความฮือฮา กระตุ้นความสนใจให้กับผู้ที่รักการเดินทางท่องเที่ยว โดยเฉพาะชาวไทยที่ยังคงสะดวกในการเดินทางไปเยือนในภาวะที่ต้องควบคุมการระบาดของโรคโควิด 19  ดังนั้นจึงน่าจะทราบเรื่องของปราสาทเขาพนมรุ้งกันบ้าง ก่อนที่จะเดินทางไปเจอของจริงที่สุดอลังการตั้งเด่นเป็นสง่าอยู่บนยอดเขา

ฉาก MV ในเพลง Lalisa Photo by 

ปราสาทเขาพนมรุ้งตั้งอยู่ในอุทยานประวัติศาสตร์เขาพนมรุ้ง หรือปราสาทหินพนมรุ้ง บนยอดเขาพนมรุ้ง ซึ่งเป็นภูเขาไฟที่ดับสนิทแล้ว ตั้งอยู่ที่หมู่ที่ 2 (บ้านดอนหนองแหน) ตำบลตาเป๊กอำเภอเฉลิมพระเกียรติ ห่างจากตัวเมืองบุรีรัมย์ ลงมาทางทิศใต้ประมาณ 77 กิโลเมตร ยอดเขาพนมรุ้งสูงประมาณ 350 เมตร หรือ 1,320 ฟุต จากระดับน้ำทะเลปานกลาง

ทางเดินขึ้นปราสาทหินเขาพนมรุ้ง Photo by

พนมรุ้ง หมายถึง ภูเขาอันกว้างใหญ่ เป็นคำที่ปรากฏอยู่ในศิลาจารึกอักษรขอมพบที่ปราสาทพนมรุ้ง ทั้งยังมีชื่อผู้สร้างปราสาทว่า นเรนทราทิตย์ เชื้อสายราชวงศ์มหิธรปุระ เกี่ยวข้องเป็นพระญาติของพระเจ้าสุริยวรมันที่ 2 แห่งเมืองนครผู้สร้างปราสาทนครวัด ปราสาทหินพนมรุ้งเป็นโบราณสถานในอารยธรรมเขมรโบราณ มีความงดงามมากที่สุดแห่งหนึ่งในประเทศไทย ศาสนสถานแห่งนี้สร้างขึ้นเพื่อถวายแด่พระศิวะ 1 ใน 3 เทพเจ้าสูงสุดในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ลักธิไศวะนิกาย โดยสมมุติให้เป็นเขาไกรลาส อันเป็นที่ประทับของพระศิวะ ซึ่งเป็นศูนย์กลางจักรวาล

ปราสาทประธานมียอดปรางค์  Photo by

กลุ่มอาคารที่ประกอบเป็นปราสาทบนยอดเขามีการก่อสร้างต่อเนื่องกันมาหลายสมัย ตั้งแต่ประมาณพุทธศตวรรษที่ 15 ถึงพุทธศตวรรษที่ 17 และในพุทธศตวรรษที่ 18 พระเจ้าชัยวรมันที่ 7  แห่งอาณาจักรเขมรโบราณได้หันมานับถือศาสนาพุทธนิกายมหายาน เทวสถานแห่งนี้จึงได้รับการดัดแปลงเป็นวัดมหายาน ในปัจจุบันปราสาทหินพนมรุ้งกำลังอยู่ในเกณฑ์กำลังพิจารณาเป็นมรดกโลก เช่นเดียวกับ ปราสาทหินในกลุ่มราชมรรคา

ปราสาทนครวัดมีสถาปัตยกรรมที่สำคัญ อาทิ

ประตูด้านทิศตะวันออกปราสาทประธาน Photo by

สะพานนาคราชชั้นที่ 1 เป็นสะพานเชื่อมระหว่างโลกมนุษย์กับโลกเทพเจ้า ในความเชื่อเกี่ยวกับจักรวาลของฮินดู โดยขึ้นบันไดแรก เดินผ่านทางดำเนินที่มีเสานางเรียงทั้งสองฟาก จึงถึงสะพานนาคราชชั้นที่ 1

ทางเดินขึ้นไปยังลานบนยอดเขาที่ทำเป็นขั้นบันไดหินทรายและมีชานพัก 5 ชั้น บันไดและชานพักแต่ละชั้นลดหลั่นกันขึ้นไปตามลำดับความสูง ให้ความรู้สึกเสียดยอดขึ้นไปสู่สวรรค์

ลักษณะหินและการเรียงหินของปราสาท Photo by

ลานหน้าระเบียงคด เมื่อเดินผ่านพ้นบันได 5 ชั้น ถึงเป็นลานโล่งกว้างลักษณะเป็นยกพื้นเตี้ย ๆ รูปกากบาทก่อด้วยศิลาแลงผังรูปกากบาทนี้ทำให้เกิดช่องทางเดินและช่องสี่เหลี่ยมคล้ายสระเล็ก ๆ จำนวน 4 ช่อง

สะพานนาคราชชั้นที่ 2 จากลานด้านหน้าเข้าสู่สะพานนาคราชชั้นที่ 2 ศูนย์กลางบนพื้นหินของสะพานจำหลักรูปดอกบัว 8 กลีบ อยู่ในวงกลมเช่นกันกับสะพานนาคแรก

ศิวลึงค์ภายในปราสาทประธาน Photo by

ถัดมาเป็นระเบียงคดก่อเป็นห้องยาว กั้นผนังเป็นช่วง ๆ  ซุ้มประตูกลางของระเบียงคดด้านทิศตะวันออกมีมุขทั้งด้านในและด้านนอก ด้านข้างชักปีกออกไปต่อกับห้องของระเบียงคด จึงมีลักษณะเป็นห้องรูปกากบาท รูปโค้งลดชั้นประดับสันหลังคาด้วยบราลี สะพานนาคราชหน้าประตูกลางของระเบียงคด อันเป็นเส้นทางหลักที่จะผ่านเข้าสู่ลานชั้นในของปราสาท และจากประตูนี้ยังมีสะพานนาคราชชั้นที่ 3 รับอยู่อีกช่วงหนึ่งก่อนถึงปรางค์ประธาน

ศิวนาฏราช การร่ายรำของพระศิวะ Photo by

ปราสาทประธาน  เป็นสถาปัตยกรรมหลักสำคัญที่สุด ตั้งอยู่ตรงศูนย์กลางของลานปราสาทชั้นใน ส่วนทางด้านหน้า คือ ทิศตะวันออกทำเป็นอาคารมีแผนผังรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าเรียกว่า “วิหาร” ในตำแหน่งเดียวกันกับสถาปัตยกรรมต้นแบบของอินเดีย  เป็นอาคารรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสเรียกว่า “มณฑป” โดยมีอันตราละหรือฉนวนเชื่อมกับปราสาทประธาน ส่วนต่าง ๆ ทั้งหมดของปราสาทประธานตั้งอยู่บนฐาน 2 ชั้น ย่อเก็จรับกันกับอาคารปราสาทประธานซึ่งหันหน้าไปทางทิศตะวันออก

พื้นในระเบียงคดล้อมรอบนอกจากปราสาทปรางค์ประธานแล้ว ยังมีปราสาทอิฐ 2 หลัง ปรางค์ บรรณาลัย และอาคารก่อด้วยศิลาแลง

บาราย แหล่งน้ำขนาดใหญ่หลังปราสาท Photo by

มีบารายหรืออ่างเก็บน้ำ ซึ่งใช้ในพื้นที่ส่วนหนึ่งของปากปล่องภูเขาไฟเดิมเป็นอ่างเก็บน้ำอยู่บนเขา  ที่เชิงเขามีบารายอีก 2 แห่ง คือ สระน้ำหนองบัวบารายที่เชิงเขาพนมรุ้ง และสระน้ำโคกเมืองใกล้ปราสาทหินเมืองต่ำ สระน้ำบนพื้นราบเบื้องล่างภูพนมรุ้งนี้รับน้ำมาจากธารน้ำที่ไหลมาจากบนเขา 

กรมศิลปากรได้ทำการซ่อมแซมและบูรณะปราสาทหินพนมรุ้ง โดยวิธีอนัสติโลซิส (ANASTYLOSIS) คือ รื้อของเดิมลงมาโดยทำรหัสไว้ จากนั้นทำฐานใหม่ให้แข็งแรง แล้วนำชิ้นส่วนที่รื้อรวมทั้งที่พังลงมากลับไปก่อใหม่ที่เดิม ซึ่งปราสาทหินพนมรุ้งนี้ได้ขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานของชาติเมื่อปี พ.ศ. 2475   ได้มีการบูรณะตั้งแต่ปี พ.ศ. 2514 จนเสร็จสมบูรณ์ และเนื่องในวันอนุรักษ์มรดกไทย ปี พ.ศ. 2531 ได้มีพิธีเปิดอุทยานประวัติศาสตร์พนมรุ้งอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 2531

แสงอาทิตย์ส่องลอดประตูทั้ง 15 บาน Photo by 

ในวันที่ 2-4 เมษายน และ 8-10 กันยายน ของทุกปี ดวงอาทิตย์ขึ้นยามเช้าส่องแสงลอดช่องประตูทั้ง 15 บานของปราสาท ชาวบ้านจะเดินเท้าขึ้นมาเพื่อชมความอลังการที่ผสานระหว่างธรรมชาติและสถาปัตยกรรมที่งดงามทรงคุณค่า นอกจากนี้ในวันที่ 5-7 มีนาคม และ 5-7 ตุลาคม ของทุกปี ดวงอาทิตย์ก็ตก ส่องแสงลอดช่องประตูทั้ง 15 บาน เช่นกัน

ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์ Photo by

ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์ของปราสาทพนมรุ้ง เป็นโบราณวัตถุที่มีชื่อเสียงมากที่สุดของไทย ที่เชื่อว่าถูกโจรกรรมไปเมื่อราวปี พ.ศ. 2503 ในช่วงสงครามเวียดนาม และได้นำไปจัดแสดงอยู่ที่สถาบันศิลปะชิคาโก ในรัฐอิลลินอยส์ ของระเทศสหรัฐอเมริกา แต่ในที่สุดชาวไทย ก็ได้ทับหลังชิ้นนี้คืนมาในปี พ.ศ. 2531 ขณะที่การบูรณะปราสาทหินพนมรุ้งใกล้จะเสร็จเรียบร้อย มีการรื้อฟื้นเรื่องการขอคืนทับหลังขึ้นมาใหม่ ซึ่งครั้งนี้ได้รณรงค์กันอย่างกว้างขวาง ทั้งในกรุงเทพมหานคร ต่างจังหวัด ชาวไทยที่อาศัยอยู่ในนครชิคาโกรวมทั้งชาวอเมริกันและชาติอื่น ๆ ได้ให้การสนับสนุน

ทับหลังนารายณ์บรรทมสินธุ์นี้อยู่ที่มณฑปด้านทิศตะวันออกปราสาทประธาน เป็นภาพพระนารายณ์บรรทมตะแคงขวาเหนือพระยาอนันตนาคราช ซึ่งทอดตัวอยุ่เหนือมังกรอีกต่อหนึ่งท่ามกลางเกษียรสมุทร มีก้านดอกบัวผุดขึ้นจากพระนาภีของพระองค์ มีพระพรหมประทับอยู่เหนือดอกบัวนั้น พระนารายณ์ทรงถือ คฑา สังข์ และจักร ไว้ในพระหัตถ์หน้าซ้าย พระหัตถ์หลังซ้ายและพระหัตถ์หลังด้านขวาตามลำดับ ส่วนพระหัตถ์หน้าขวารอบพระเศียรของพระองค์ ทรงมงกุฏรูปกรวยกภณฑล กรองศอ และทรงผ้าจีบเป็นริ้ว มีชายผ้ารูปหางปลาซ้อนกันอยู่ 2 ชั้นด้านหน้าคาดด้วยสายรัดพระองค์ มีอุบะขนาดสั้นห้อยประดับ มีพระลักษณมีชายาพระองค์ประทับนั้นอยู่ตรงปลายพระบาท

 

 

travelbaradmin's picture

ABOUT THE AUTHOR

POSTED BY travelbaradmin | Wednesday, September 22, 2021 - 18:27


admintator for web Travellerbar.com


RELATED FEED

POSTED BY travelbaradmin | Saturday, July 30, 2022 - 12:49

TBILISI CAPITAL CITY OF GEORGIA 


LEAVE A COMMENT

POSTED BY travelbaradmin | Monday, July 18, 2022 - 17:59

ท่องเที่ยวขอพรในฮ่องกง


LEAVE A COMMENT

POSTED BY travelbaradmin | Thursday, June 30, 2022 - 18:03

Aman Venice in Palazzo Papadopoli


LEAVE A COMMENT