TOD กับการพัฒนาเมืองและการท่องเที่ยว

POSTED BY TRAVELBARADMIN | Tuesday, June 28, 2022 - 19:21

Bangkok, Photo by Jakob Owens on Unsplash

TOD (Transit Oriented Development) คือ การพัฒนาพื้นที่รอบสถานีรถไฟฟ้าหรือสถานีระบบขนส่งมวลชนในระยะประมาณ 600 เมตร ให้เป็นแหล่งพาณิชยกรรม โดยให้มีร้านค้า ร้านอาหาร หรือกิจกรรมนันทนาการอื่น ๆ อีกหลากหลายรูปแบบ โดยใช้เวลาเดินเท้าจากสถานีการขนส่งมวลชนประมาณ 5 – 10 นาที ทั้งยังมีทางจักรยานและที่จอดรถรองรับอีกด้วย ที่ดินโดยรอบสถานีจะได้รับการพัฒนาอย่างกระชับ (compact development) ใช้พื้นที่ทุกตารางเมตรเพื่อประโยชน์สูงสุด ให้ผู้คนสามารถเดินสัญจรได้อย่างสะดวกมีบรรยากาศที่น่าเดิน

ในประเทศอินเดียได้มีแผนพัฒนาเมืองให้เป็น National Smart Cities และได้กำหนดให้มีพื้นที่ TOD อยู่ในแผนพัฒนา เช่น เมืองอเมดาบัด  เมืองเบลาคาวี เมืองโภปาล เมืองภูพเนศวร เมืองเจนไน เมืองดาวันเกเร  เมืองกูวาฮาติ เมืองอินดอร์ เมืองจาบาลปูร์ เมืองโคจิ เมืองจัณฑีครห์  เมืองรายปุระ เมืองฟาริดาบัด และเมืองรันชี

เจอร์ซี่ย์ซิตี้ รัฐนิวเจอร์ซี่ย์ ประเทศสหรัฐอเมริกา ได้ส่งเสริมการพัฒนาที่เน้นการขนส่งอย่างเท่าเทียม ได้ใช้ TOD โดยนำที่อยู่อาศัยหลายพันยูนิตและพื้นที่ถูกทิ้งร้าง ในนิวเจอร์ซีย์และอีกหลายพื้นที่ในสหรัฐอเมริกา ได้ดำเนินการเพื่อตอบสนองความต้องการของชุมชน โดยที่อยู่อาศัยจะมีเพิ่มมูลค่ามากขึ้นเมื่ออยู่ใกล้สถานที่ขนส่งสาธารณะ แต่ก็เป็นข้อกังวลว่าควรที่จะให้ความสำคัญต่อการตอบสนองความต้องการของผู้ที่เปราะบางที่สุดในชุมชน การพัฒนาควรมุ่งเน้นการคมนาคมที่สามารถปรับปรุงคุณภาพชีวิตของผู้มีรายได้น้อยในรัฐนิวเจอร์ซีย์

TOD ในโคเปนเฮเกน กับการพัฒนาเส้นทางจักรยาน

ในปี พ.ศ.2490 สำนักวางผังเมืองกรุงโคเปนเฮเกน ได้เริ่มแผนพัฒนาเมืองที่เรียกว่า Finger plan หรือนิ้วทั้ง 5 ของโคเปนเฮเกน เพื่อป้องกันการกระจุกตัวของประชากรในใจกลางเมือง ด้วยการสร้างระบบขนส่งสาธารณะกระจายไปยังโซนพื้นที่รอบนอกด้านทิศเหนือและทิศตะวันตกของเมือง แยกออกเป็น 5 โซน

ส่งผลให้มีการเพิ่มจำนวนการใช้งานรถยนต์สูงขึ้นทุกปี จนเกิดปัญหารถติดและมลภาวะทางอากาศอย่างมาก ในปี พ.ศ.2523 เกิดวิกฤตราคาน้ำมันแพง ปัญหาการจราจรติดขัด ชาวเมืองได้รวมตัวกันเรียกร้องต่อสภาเมือง ให้มีการสร้างเส้นทางสำหรับจักรยานที่มีความปลอดภัย เพื่อแก้ปัญหารถติดและราคาน้ำมันแพง การสร้างเส้นทางจักรยานจึงเริ่มต้นขึ้น แต่ก็ยังไม่สามารถหยุดยั้งการเติบโตของจำนวนรถยนต์บนท้องถนน

Photo by Tolu Olarewaju on Unsplash

ในปีพ.ศ.2533 มีโครงการพัฒนาพื้นที่ใหม่ที่ชื่อว่า Orestad ซึ่งอยู่ทางด้านตะวันออกของเมือง ถือเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญของโคเปนเฮเกน เพราะเป็นพื้นที่ที่มีการนำแนวทางการพัฒนา TOD มาใช้อย่างเต็มรูปแบบ มาเสริมกับแผนพัฒนานิ้วทั้ง 5 ของโคเปนเฮเกน

ด้วยการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งสาธารณะ ปรับปรุงโครงข่ายทางเดินเท้า และเส้นทางจักรยานให้ดีขึ้นกว่าเดิม นับจากนั้นเป็นต้นมาเริ่มมีการแบ่งพื้นที่ถนนมาใช้ในการสร้างเส้นทางจักรยานและโครงข่ายทางเดินทางอย่างค่อยเป็นค่อยไป เริ่มจากพื้นที่รอบสถานีขนส่งสาธารณะย่าน Orestad และใจกลางเมืองโคเปนเฮเกน แล้วกระจายไปยังพื้นที่ต่าง ๆ

ด้วยโครงการและแนวทางในการพัฒนาดังต่อไปนี้

- สร้างเส้นทางจักรยานปลอดภัย เลนจักรยานมีความกว้างพอที่จะปั่นจักรยานตีคู่ หรือแซงได้อย่างปลอดภัย มีขอบกั้นชัดเจนระหว่างทางเดินเท้า กับเลนรถยนต์ และมอเตอร์ไซค์ก็ไม่สามารถเข้ามาใช้เลนจักรยานได้ 

- สร้างเส้นทางพิเศษสำหรับจักรยานโดยเฉพาะ เช่น การสร้างเส้นทางลัดสำหรับจักรยานที่ชื่อว่า Cycle Snake หรือโครงการสร้างซูเปอร์ไฮเวย์สำหรับจักรยาน จากพื้นที่ชานเมืองเข้าสู่ตัวเมือง 

- มีกฎจราจรและสัญญาณไฟสำหรับจักรยานโดยเฉพาะ ผู้ขับขี่จักรยานทุกคนจะต้องขับขี่ไปตามช่องทาง และทิศทางที่กำหนดเท่านั้น

- สร้างจุดจอดรถจักรยานอำนวยความสะดวกแก่ประชาชนอย่างทั่วถึง จัดกิจกรรมส่งเสริมการปั่นจักรยานเช่น วัน คาร์ฟรีเดย์ กิจกรรมแจกจักรยานคันใหม่ มีบริการฉุกเฉินสำหรับผู้ใช้จักรยาน รวมทั้งดูแลเส้นทางจักรยานไม่ให้ทรุดโทรม เส้นทางจักรยานจึงดูใหม่เสมอ

Photo by Max Adulyanukosol on Unsplash

ซึ่งนโนบายและโครงการทั้งหมดนี้ทำให้การปั่นจักรยานในเมืองโคเปนเฮเกน มีความสะดวกรวดเร็วและถึงที่หมายเร็วกว่าการขับรถส่วนบุคคลถึงครึ่งหนึ่ง และลดค่าใช้จ่ายในการเดินทางต่อวันถึง 3 เท่า

มีจำนวนผู้ใช้จักรยานเพิ่มจากปี พ.ศ.2523 ที่มีจำนวนผู้ใช้จักรยานเดินทางในแต่ละวันละ 20 เปอร์เซ็นต์ ขึ้นมาแตะระดับ 44 เปอร์เซ็นต์ในปี พ.ศ.2562 และจากการสำรวจเมื่อปี พ.ศ.2562 พบว่าชาวเมืองโคเปนเฮเกนนิยมการเดินทางด้วยการเดิน เฉลี่ยอยู่ที่ 7 เปอร์เซ็นต์ และใช้ระบบขนส่งสาธารณะอยู่ที่ 27 เปอร์เซ็นต์ เมื่อเอาตัวเลขการเดินเท้าและระบบขนส่งสาธารณะมารวมกับตัวเลขการปั่นจักรยานเพื่อการเดินทาง ก็จะได้ยอดรวมการเดินทางที่ช่วยลดการใช้รถยนต์ส่วนบุคคล สูงถึง 78 เปอร์เซ็นต์  

Photo by Di Ya on Unsplash

เมืองโคเปนเฮเกนได้ตั้งเป้าขยายเส้นทางและสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินตามแผนนิ้วทั้ง 5 ของโคเปนเฮเกนที่ได้วางรากฐานเอาไว้ตั้งแต่ต้น โดยนำแนวทางพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่งสาธารณะ TOD เข้าไปเสริมให้เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน ในขณะที่เส้นทางจักรยานซึ่งกลายเป็นจุดเด่นของโคเปนเฮเกน ก็ยังพัฒนาอย่างต่อเนื่องโดยตั้งเป้าพัฒนาเส้นทางจักรยานเพื่อดึงดูดประชาชนให้หันมาใช้จักรยานในการเดินทางเฉลี่ยต่อวัน เพิ่มขึ้นเป็น 50 เปอร์เซ็นต์ของการเดินทางทั้งหมดในเมือง ภายในปี พ.ศ.2567

นับเป็นความสำเร็จของ TOD ที่เข้ามาช่วยเสริมศักยภาพให้กับแผนการพัฒนาเมืองโคเปนเฮเกน ส่งผลให้โคเปนเฮเกน จนสามารถจูงใจให้ประชาชนใช้ระบบขนส่งสาธารณะ เดินเท้า และปั่นจักรยาน ลดการใช้รถยนต์ส่วนบุคคล จนกลายเป็นเมืองหลวงแห่งจักรยาน ต้นแบบการพัฒนาเส้นทางจักรยาน ที่นักวางผังเมืองต่างยกให้เป็นกรณีศึกษา ที่ควรค่าแก่การนำมาพัฒนาทุกเมืองทั่วโลก

TOD ในประเทศไทย

Photo by Hanny Naibaho on Unsplash

ได้มีการวางแผนที่จะพัฒนา TOD โดยให้พื้นที่ใกล้สถานีรถไฟฟ้านั้นมีร้านค้าและกิจกรรมต่าง ๆ มากที่สุด และห่างออกไปนั้นมีน้อยลง จนกระทั้งที่ห่างออกไปอีกก็จะเป็นกิจกรรมเชิงพาณิชย์ที่มีที่พักอาศัยร่วมด้วย

โดยเริ่มต้นนำมาประยุกต์ใช้กับ สถานีรถไฟฟ้า MRT สายสีน้ำเงิน ที่สถานีกลางบางซื่อ เป็นจุดหลัก ส่วนสถานีอื่น ๆ ที่มีแผนทำ TOD ได้แก่ สถานีสวนจตุจักร สถานีพหลโยธิน สถานีห้าแยกลาดพร้าว โดยจะเป็น ‘ศูนย์กลางมหานครแห่งใหม่ระดับ ASEAN’ ซึ่งที่กล่าวมานี้เป็นเพียงต้นแบบเท่านั้น ซึ่งอาจมีการนำ TOD ไปใช้ในพื้นที่อื่น ๆ อีก ในการปรับผังเมืองใหม่ปี 2559 ได้มีการเอาแนวคิดนี้เสริมเข้าไปแล้วด้วย

ยังไงก็ตามสำหรับแนวคิด TOD นั้น เราคงต้องรอดูกันต่อไปว่าจะออกมาในรูปแบบไหนสำหรับประเทศไทย  จะสามารถตอบโจทย์ให้ตรงจุดกับชีวิตคนเมืองหรือไม่ จะช่วยในการพัฒนาเมืองทั้งในแง่สังคมและเศรษฐกิจหรือไม่ คงต้องติดตามกันต่อไป

travelbaradmin's picture

ABOUT THE AUTHOR

POSTED BY travelbaradmin | Tuesday, June 28, 2022 - 19:21


admintator for web Travellerbar.com


RELATED FEED

POSTED BY travelbaradmin | Saturday, July 30, 2022 - 12:49

TBILISI CAPITAL CITY OF GEORGIA 


LEAVE A COMMENT

POSTED BY travelbaradmin | Monday, July 18, 2022 - 17:59

ท่องเที่ยวขอพรในฮ่องกง


LEAVE A COMMENT

POSTED BY travelbaradmin | Thursday, June 30, 2022 - 18:03

Aman Venice in Palazzo Papadopoli


LEAVE A COMMENT